Bu yazı dizisi MeyveliTepe.org adresinden izin alınarak bilgi amaçlı olarak yayınlanmaktadır.


Solucan gübresi çayının yapılışı ve kullanılışı:

Solucan gübresinin su içerisinde çözülmesiyle yapılan sıvı çözeltilere “solucan gübresi çayı” ya da kısaca “solucan çayı” denir. Solucan gübresi çayı, katı solucan gübresinde bulunan mikroorganizmaları, suda çözünebilir besinleri ve bitki besleyici maddeleri içinde barındırdığı için çok etkili bir toprak katkı maddesidir. Hazırlanması ve uygulanması son derece kolay olduğu için hem bahçecilikte hem de tarımda yaygın olarak kullanılabilir. Sıvı haldeki solucan çayı, diğer gübre çayları gibi bitkilere sulama sırasında topraktan veya püskürtülerek yapraktan verilebilir.

Solucan gübresi çayının yapımı da kullanımı gibi son derece basittir, katı solucan gübresinin su içinde, hava pompası ile havalandırılarak demlenmesiyle üretilir.

Sıvı solucan gübresi çayı, genellikle  % 5, % 10, % 20 oranlarında olmak üzere üç farklı konsantrasyonda kullanılabilir. Başlangıçta % 20 konsantrasyonlu olarak hazırlanan solucan gübresi çayı sonradan suyla seyreltilerek istenen orana indirilebilir, bu da hazırlıkta kolaylık sağlar.

% 20 konsantrasyonlu bir solucan gübresi çayı hazırlamanın formülü:

Hava pompasının su seviyesinin üzerinde bir konumda olması gerektiği unutulmamalıdır.

4 ölçü klorsuz, temiz su + 1 ölçü solucan gübresi + 24 saatlik zamandır.

Örneğin, 30 litre suya, naylon çorap vb. gibi geçirgen bir malzemeden yapılmış bir torba içinde 7,5 litre solucan gübresi konur ve 24 saat hava pompasıyla havalandırılarak solucan gübresi ekstresi/çayı hazırlanır.

% 20 konsantrasyonlu solucan gübresi ekstresini, % 10 konsantrasyonlu olacak şekilde seyreltmek için 1 ölçü ekstreye, 1 ölçü su eklenir.

% 20 konsantrasyonlu solucan gübresi ekstresini, % 5 konsantrasyonlu çaya dönüştürmek için ise 1 ölçü solucan gübresi ekstresine, 3 ölçü su ilave edilmelidir.

Hazırlanan solucan gübresi çayı hangi konsantrasyonda olursa olsun, içindeki mikrobiyal aktiviteyi korumak amacıyla üretildikten sonraki ilk 24 saat içinde kullanılmalıdır.

Solucan gübresi çayının kimyasal ve biyolojik özelliklerini etkileyen girdi ve değişkenler:

  • Solucan gübresi kaynakları: Çay üretmek için kullanılan katı solucan gübresi ile suyun % 5 (1:20) veya % 20 (1:5) gibi belirli oranlarda kullanılmasının uygulamada daha tutarlı ve etkili sonuçlar verdiği laboratuvar ortamında gözlenmiştir. Ekstrenin belirli oranlara uygun olarak hazırlandıktan sonra ihtiyaca veya koşullara göre seyreltilmesi daha doğru olur.
  • Havalandırma ve karıştırma: Solucan gübresi çayının hava yani oksijen verilerek yapılması, oksijensiz ortamda çoğalabilecek mikroorganizmaları baskılamaktadır. Böylece, bu mikroorganizmaların bitki gelişimini engelleyebilecek metabolik yan ürünlerini çaya bırakmalarının da önüne geçilmiş olur. Solucan çayı hava basılarak hazırlandığında hem oksijenli ortamda tutulmuş hem de sürekli karıştırılmış olur.
  • Ek besinler: Bunlar melas, hümik asit, kelp, kaya tozu, balık emülsiyonu ve benzeri malzemelerdir. Çok az miktarlarda kullanılırlar, ancak melas gibi karbonhidrattan yana zengin ürünlerin solucan gübresi çayına katılması, olası insan patojenlerinin (hastalık yapıcı mikroplar) çoğalmasına yol açabilir.
  • Demlenme süresi: Demlenme çoğunlukla, 24 saat boyunca hava pompası yardımıyla çayın sürekli havalandırılmasıyla yapılır.
  • Su kalitesi ve sıcaklığı: Suyun fiziksel ve kimyasal içeriği dikkate değer bir değişken olabilmektedir. Suyun sıcaklığı da önemlidir, örneğin, fazla ılık olan suyun oksijen içerme kapasitesi düşer, bu da mikroorganizmaların kullanacağı oksijen miktarına doğrudan etki eder.

Doğru şekilde hazırlanan solucan gübresi çayının çok değerli bir bitki besini ve toprak katkı maddesi olmasının dışında bugüne kadar çok fazla duyulmamış önemli yararları da vardır. Özellikle bitki hastalıklarını önleme veya zararlıların etkilerini azaltma olasılığı üzerine yapılmış araştırmalar çok çarpıcı sonuçlar vermiştir.

Yazımızın ilk üç bölümü, genel olarak solucanlar, ihtiyaçları, yetiştirme yöntemleri ve bunun gibi bilinen gerçekleri içeren bir giriş niteliğindeydi. Bu bölümde kısa ve öz olarak solucan gübresi ekstresinin ve çayının laboratuvar ortamında, denemelerde en etkili olduğu anlaşılan ölçü ve tekniklerle yapılışını da açıkladık. Yazı dizisinin bundan sonraki bölümlerinde solucan gübresinin çoğumuzun zaten bildiği kullanım alanları, toprak katkı maddesi olarak yararları v.b. gibi konuları atlıyor ve doğrudan doğruya solucan gübresi çayını bitki ve toprak zararlılarına karşı biyolojik mücadelede nasıl kullanabileceğimize dair bilgiler içeren, ilginç araştırmalara geçiyoruz. Son bölümde de tavuk gübresinin solucan maması olarak kullanımına dair bir başka araştırmanın özeti yer alıyor.

Referanslar:

The Production of Vermicompost Aqueous Solutions or Teas, Cindy E. Salter, Clive A.Edwards (Vermicompost Technology, Edited by Clive A. Edwards, Norman Q. Arancon, Rhonda Sherman, CRC Press 2011)

Önceki yazı: Solucanlar, Solucan Gübresi ve Yaşam Üzerine - Bölüm II

Sonraki Yazı: Solucanlar, Solucan Gübresi ve Yaşam Üzerine - Bölüm IV

Kaynak: Meyvelitepe.org